पर्णकुशी

 

पर्णकुशीत फुलांची 

     सुरेख रंगावली

     कुठे ऊन कोवळे दिसे

     कुठे दिसे कोमल सावली

     ऊन सावली जणू तयांच्या

      स्वागतासि सज्ज झाली 

      मृदुला मुकुंद पाटखेडकर

        ३० सप्टेंबर २०२२

लघुकथा: पाऊस

यंदा पाऊस चांगला होणार असं दिसतंय. असं जर झालं ना तर डोक्यावरचं सारं कर्ज फिटल आणि गाठीशी चार दोन पैकं बी जमा व्हतील मग माझ्या लेकीला, लतीला कुठला तो कोर्रीस बरं..? हां आठीवलं ड्रेस डिझाईन का काय तो करायला नक्की पुण्याला पाठवीन. पोरीच्या हातात कला हाये त्याचा उपीयोग तिला झाला पाहिजे. कोवळ्या वयात लगीन लावलं अन् वरिसभर बी संसार सूख मिळालं न्हाई बिचारीला, नवरा गेल्या पासून पार सुकून गेलं लेकरु माझं. परमिस्वरा माझ्याकडं न्हाय तर न्हाय पण या लेकरा कडं बघून तरी पाऊस पाड बाबा , हात जोडतो साकडं घालीतो.

एवढं बोलून रामा बसल्या बसल्या अचानक ढसढसा रडू लागला. आभाळ परत गच्च दाटून आलं.

 लेखकाने लिहून दिलेली वरील वाक्ये; नव्यानेच अभिनय क्षेत्रात उतरलेल्या अभिनेता 'संगम' याने जशीच्या तशी म्हंटली खरी, पण दिग्दर्शकाचे काही केल्या समाधान होईना. 'शेतकरी रामा तुझ्यात भिनव', त्याची भावना आणि मनःस्थिती तुझ्या मनाला जाणवू दे, म्हणजे आपोआपच तुझ्या अभिनयातल्या हावभावातही ती आर्त बापाची सदिच्छा तुला जाणवेल', दिग्दर्शक संगमला जीव तोडून सांगत होता. अनेक रिटेक घेऊनही दिग्दर्शक थोडा वेळ थांबला. संगमलाही चांगले वाटत नव्हते. तो पुन्हा पुन्हा हावभावांसहित सराव करु लागला. 

 

  आता त्या गावात पूर्वीचा तो कर्जबाजारी शेतकरी 'रामा' राहत नव्हता. गावक-यांना मात्र पुढे काय झालं रामाचं आणि त्याच्या लतीचं ठाऊक होतं. सर्वांना लतीचं कौतुक वाटत होतं आणि रामाच्या जिद्दीचंही!! निर्माता, लेखक, दिग्दर्शक ह्यांना ती प्रेरणादायी गोष्ट खूपच आवडली होती आणि म्हणूनच त्यांनी ह्या विषयावर चित्रपट काढायचं ठरविलं होतं. 'रामा' आता पुण्यात असतो लतीकडे!! तिने ड्रेस डिझाईनिंगचा कोर्स मोठ्या प्रयत्नांती पूर्ण केला असतो आणि तिला मोठ्या मनाने स्वीकारणारा जोडीदारही मिळाला असतो. संपूर्ण चित्रपटाच्या टीमने रामाला आणि लतीला भेटायचं ठरविलं. त्यावर एक दोन दिवस गेले. संगम मात्र त्याच संवादांच्या सरावात गुंतला होता; आणि अचानक तिथे काही लोकांबरोबर रामा आणि लति आले. सर्वांना नवल वाटले. रामा आणि लतिलाही तिथे काय चालू आहे कळेना. शेवटी शूटिंग बघायला आलेल्या गावक-यांनी सगळी हकिकत त्या दोघांना सांगितली. दोघेही एकमेकांकडे आनंदाने बघू लागले. 

रामा म्हणाला, "त्यायेळेला आभाळानं आन् आभाळागत माया करणा-या ईस्वरानं माह्यी हाक ऐकली, लई मस्त पाऊस झाला त्या वक्ताला, मला बरकत आली आणि म्यां बोललेलं अन् पाह्यलेलं सपान माह्या लेकीनं पुरं केलं. आता आम्ही समदे सुखात हाओत, पन दरवर्षी मी अशा आभाळ भरुन यायच्या दिसात हिथं येतो आणि त्यायेळेची आठवण काढतो. माझं गाव, ह्यो शिवार, हिथली माती मला प्यारी हाय, हिथल्या जिमिनीला मी वंदन कराया येतो. शेवटी या मातीनंच तर मला सोनं दिलं."

  रामाचं बोलून झालं होतं आभाळ आताही गच्च दाटून आलं होतं. ह्यावेळी ते फक्त रामाच्या डोळ्यांत नाही तर सर्वांच्या डोळ्यांत दाटून आलं होतं. रामाला प्रत्यक्षात बघून त्याची भूमिका वठविणा-या संगमला अचानक उत्साह आला आणि त्या उत्साहाच्या भरातच त्याचा शॉटही ओके झाला. आता सगळीकडे आनंदाचा पाऊस पडत होता. 

           मृदुला मुकुंद पाटखेडकर

              २१/९/२०२२

ध्येयवेड

 

जमिनीवर चालता चालता नजर वरती चढे

 खुणावतंय आकाश जा पुढे पुढे

 निरभ्र निळाईवर आशेची कमान चढे

ध्येयवेड्या ध्यासाचे गतिमान पाऊल पुढे

  मृदुला मुकुंद पाटखेडकर 

   २४/९/२०२२

भान

वाटेवरती ह्या फिरावे

वेळेचे भान अलगद विसरावे

कधी निरभ्र चमकदार ऊन 

तर कधी पावसाला बघावे

हिरवाईत ह्या मनही हिरवे व्हावे

 मृदुला मुकुंद पाटखेडकर 

  २०/९/२०२२

लघुकथा: ओळख

राजाला पूर्वजन्मातलं सगळं आठवण्याचं वरदान परमेश्वराने प्रसन्न होऊन दिलं होतं. पूर्वजन्मात तो मुंबई शहरातला एक अत्याचारी माणूस होता, देशद्रोही होता.

 तो परलोकी परतला. तिथे दुरुनच त्याला स्वर्ग दिसायचा. इथे तर किती सज्जन लोक राहतात असे मनोमन तो म्हणायचा आणि अस्वस्थ व्हायचा. नरकयातना भोगत असतांनाही एक दिवस तो विष्णुद्वारी आला आणि याचना करु लागला, मला पुढील जन्मात माझी 'माणूस' म्हणून चांगली ओळख बनवायची आहे. दानशूर व्हायचं आहे. देव 'तथास्तु' म्हणाला आणि पुढील जन्मीं तो 'मिलनसार' नगरीचा राजा बनला. अनेक प्रकारचे दानधर्म त्याने केले. मागील जन्मींचा महाविद्यालयीन कवी या जन्मात त्याच्या नगरीचा राजकवी होता. त्याचीच कविता राजा गुणगुणू लागला आणि पुढील मनातील संवाद पुन्हा आळवू लागला...

माझीच हाक मजला 

येते कधी कधी

गर्दीत शोध माझा 

घेते कधी कधी

महाविद्यालयातील स्नेह संमेलनात एकाने ही कविता प्रस्तूत केली होती, त्यावेळी किती हसलो होतो आपण त्याला! आज जेंव्हा आपण सुद्धा या गर्दीचाच एक भाग होऊन चालत आहोत त्यावेळी वाटतं आपणच आपल्याला शोधतोय कुठेतरी. 

आपलं अस्तित्व म्हणजे फक्त मुंबईतल्या गर्दीतला 'गर्दी' वाढवणारा एक चेहरा! एवढीच ओळख उरली आहे आपली? नाही म्हणता आपल्याला ओळखणारं एक कुटुंब या महानगरात आहे. ज्याच्या आजुबाजूचे  दोन चार चेहरे नाही म्हणता ओळखतही असतील आपल्याला.  पण जी ओळख निर्माण करण्यासाठी आपण जीवाचं रान करून, सगळ्यांना भांडून इथवर आलो होतो ती ओळख कुठे हरवली? 

          मृदुला मुकुंद पाटखेडकर 

            १९/९/२०२२

सूर्य

 

तू एक झलक उजेडाची देऊन जा

अंधारवाटेतल्या 'मी' ला उजळून जा

काहूर इथे तिथे कातर कातर वेळेचे

तू उद्याच्या उगवतीचे 'स्वप्नं' बघून जा

  मृदुला मुकुंद पाटखेडकर 

   १५/९/२०२२

अंगारक संकष्ट चतुर्थी

 

मंदिरी दरवळला धूप

 दुर्वांकुरेति शांती स्वरुप

 मोदभरे मंगल ओंकार रुप

 आत्मानंद अनुभूती दर्शनें खूप

  मृदुला मुकुंद पाटखेडकर 

   १३ सप्टेंबर २०२२ 

खयाल

 खयालों में खयाल किसका

  नजर में अंदाज किसका

  दिल में चेहरा किसका

  हल्की सी मुस्कान में 

   नूर सा हुनर किसका

   हसीन पलों में 

  बेजुबानी साथ किसका

   मृदुला मुकुंद पाटखेडकर 

     १३/९/२०२२

आठवणीं

 पल्याडच्या आठवणीं 

  अल्याड उभ्या राहतात

  क्षण वेग वावर

  आवेग भरुन घेतात

  स्नेह आठवितो भूतकाळीचा

  निसटतो नजरेतून वर्तमान

  भूत आवर्त वर्तमानातले

   दूर दूर धुसर भविष्यमान

   सारे सारे मर्मबंधी

  नजरेसमोर दृश्य ठेविती

  गत क्षणांचे नरम तरल

  भावस्पर्श उमटविती

  रमता रमता रमवितो

  रम्य अलगद भूतकाळ

  अनावर आतुर ओढीस त्या

  कातर भेटतो संधिकाळ

  गुपित सारे गुजगोष्टींचे 

  बोलक्या करतो भावना

  सहज खाणाखुणा मन करते

  भूतकाळी दिशांना

  गेला गेला तरीही

  भूतकाळ असतोच आपल्यासोबत

  कडूगोड भल्याबु-यांना

  रम्यतेचे बिरुद लावत

  क्षण गेला म्हणजे जणू तो रम्य झाला

  भविष्य वर्तमानाच्या अहंकाराचा बिमोड झाला

  काळच काळाला काळाचे रुप दाखवी

 अस्तित्वाची लढाई जणू न हारता जिंकून घेई

     मृदुला मुकुंद पाटखेडकर 

       ११ सप्टेंबर २०२२

श्रीगणेशा

 अंतरीचा गाभा

  भक्तिरस प्रभा

  याचि देही

  याचि डोळा

 मनमंदिरी श्रीगणेशा

 आत्मोन्नतीची मनिषा

 नयनसुखे दर्शन आशा

 उजळी काजळी दिशा

 हृदयमंदिरी श्रीगणेशा

भक्तीला आकळे भावभाषा

 जाणिविनेणिवी मंगल ठसा

 तनमनांसी पूरक श्वास जसा

 आत्ममंदिरी वसा श्रीगणेशा 

 मनाचिये गुंती गुंता होई

  इकडे तिकडे ठाव घेई

 शोधन स्पंदनांची जागृत होई सुप्त ईच्छा

  देवाधिदेवा श्रीगणेशा

  रुप गोजिरे साजिरे

  मूर्ती तव महन्मंगल

 जास्वंद दुर्वा फुलपत्री सुमनहार सकल

 आरती गर्जवी दिशा दिशा, देवा श्रीगणेशा

    मृदुला मुकुंद पाटखेडकर 

       ७/९/२०२२

श्री गणेशोत्सव सूर्यषष्ठी

 

नित्यनेमां ताम्रप्राची सूर्य आवर्तनं 

अरुणोदयीं नित्यनवी पहाट संपन्न

नभतेजासह सतेज होई सृष्टी प्रसन्न

आयुष्यकर्मी जीव जीवांचे उजळो जीवन

आशिष द्या हो नारायण, आशिष द्या हो नारायण

    मृदुला मुकुंद पाटखेडकर 

     २ सप्टेंबर २०२२

  फोटोः माझ्या मोबाईल कैमेरातून...