मला कळलेले जी. ए. कुळकर्णी

आयुष्याचा शोध हा साहित्याचा आत्मा आहे. आत्मा निरंतर प्रवासी आहे हा तर भारतीय तत्त्वज्ञानाचा गाभा. जी. ए. कुळकर्णींच्या कथाविश्वातील व्यक्तिरेखा या प्रवासाचे सातत्य दाखवितात. प्रवास म्हंटला की अखंड अडचणींची साखळी तुम्हाला जखडून ठेवतेच. नियती ही नेहमीच अतर्क्य, अगम्य आणि जिचा कधीच आदि-अंत कळत नाही अशी एक विलक्षण जिवट आणि चिवट शक्ती आहे. माणूस हा नियतीच्या हातातील एक कळसूत्री बाहुली आहे. पुढे काय? हा प्रश्न चिरंतन समस्या निर्माण करणारा आहे; आणि माणूस अखंड धावतोच आहे. हाच धागा जी. ए. कुळकर्णींच्या साहित्याचा मानदंड आहे.

एक तपस्वी साहित्यिक मला जी. एं. मध्ये आढळला आहे. एकदा कथा हाती आली की ती पूर्ण वाचल्यशिवाय माणूस उठूच शकत नाही इतकी ताकद या कथाकारात का बरे आहे? कारण अगदीच सोपे. जीवनाचा जिवंत अनुभव अनेक व्यक्तिरेखा साकारुन त्यांनी खिळवून ठेवणा-या शैलीत सादर केला आहे. 'रक्तचंदन,' 'काजळमाया' ही नावेही अध्यात्माशी जवळीक दाखविणारी आहेत. जिथे तपश्चर्या आहे तिथे 'यश' जवळच आहे. तेच जि. एं. ना मिळाले.

मराठी सारस्वतात अढळ स्थान निर्माण करणारा हा साहित्यिक आपल्या व्यवच्छेदक वैशिष्ट्याने परिपूर्ण आहे. अस्तित्ववादाशी जवळ जाणारे साहित्य, सार्त्र, कामू यांची आठवण देणारे साहित्य. गर्दीपासून दूर राहणारे, मानसन्मानापासून अलिप्त राहणारे व्यक्तित्व, एकांतप्रिय असणारे जी. ए. कथेशी नेहमीच एकनिष्ठ राहू शकले.

वाचनसंस्कृतीच्या परिपोषासाठी झगडावे लागण्याचा हा काळ आहे. जी. एं. चे कथासंग्रह आवर्जून वाचावेत याची पुष्टी करणारे रसिक हवेत. 'प्रवासी' कथा वाचल्यानंतर रसिक वाचक त्यांचा आपोआपच 'प्रवासी' बनतो.

आयुष्य आकळण्याचे प्रयत्न पूर्वापार चालूच आहेत. मी कोण? कुठून आलो? कुठे जायचे? हे प्रश्न अनादिकाळापासून प्रत्येकाने आपापल्यापरीने सोडविण्याचे प्रयत्न झालेले आहेत. जो तो या शोधाचा प्रवासी आहे. माया, नियती, हे शब्द या प्रवासात अनिवार्य आहेत. जी. एं. नी हा शोध अखंड घेतला आणि अविस्मरणीय साहित्याचा जन्म झालेला आहे. त्यांच्या साहित्याकडे रसिक वाचकांनी वळावे यासाठी माझा हा प्रयत्न आहे.

हुबळी नदीच्या पाण्यावर पोसलेला हा पिंड आहे. धारवाड, हुबळी ही कर्नाटकातील अत्यंत सुंदर परिसराने वेष्टिलेली गावे आहेत. इथल्या वास्तव्यातून त्यांनी, अवतीभोवती जी परिस्थिती त्यांना दिसली असेल त्याचे मनन, चिंतन करुन, आढळलेल्या व्यक्तींचे हावभावांसहित निरीक्षण करुन, परिसर व व्यक्तिरेखा साकारलेल्या असल्यामुळे जिवंत कथानिर्मिती झाली आहे.

 त्यांचे कथासाहित्य मराठी सारस्वताचा एक अनमोल ठेवा आहे. मराठी भाषेचे कातीव, कोरीव असे लेणे आहे. त्यांच्या साहित्य विश्वातून एक 'परिणत प्रज्ञा' आपल्याला नेहमी जाणवत राहते. त्यांचा लौकिक प्रवास संपला असला तरी अलौकिक प्रवास अखंड चालूच आहे, व चालूच राहणार हे तर अगदीच निश्चित आहे.

 संगीता मुकुंद पाटखेडकर.

१४/१२/२०१७.

----------------------------------------------------------------------------------------------------
English Translation by Amol Patkhedkar.

The search of life is the soul of literature. “The soul is a perennial traveler” is the crux of Indian philosophy. The characters in the story telling world of G.A. Kulkarni epitomize the constancy of this travelers journey.

When it comes to travel, many difficulties confine you in shackles. Destiny is such an inconceivable, inscrutable power whose beginning and the end is ununderstood. Human being is just a toy in the hands of destiny. What next? – Is the constant question that creates trouble; and human beings have been constantly running in quest for the answer. This is the pivotal point around which G.A. Kulkarni’s literature revolves.

I have found a devout litterateur in G.A. Kulkarni. Once you start reading his story, you will not get up until you finish reading it up. What gave him such literary power? The reason is very simple. He portrayed many characters from his lively life experiences in a very riveting style. 'रक्तचंदन’, 'काजळमाया' are the names that show his closeness to spirituality. He had achieved success because he had the discipline and tenacity to write good stories. He created an identity for himself in Marathi literature with his remarkably distinguished writing style. His work closely resembles the philosophy of existentialism. His work reminds us of Jean-Paul Sartre’s literary work on existentialism. G.A. stayed loyal and faithful to his stories and kept aloof from crowd and honor.

It is time to protect and nurture the reading culture of India. The readers of his literature must come forward to encourage others to read his work. Once you read his traveler stories, you automatically become a traveler.

Since long, people have been trying to understand life. Who am I? From where have I come? Everyone has been a traveler in this journey to find answers to these questions. Destiny, Illusion are unavoidable words in the quest to find answers to these questions. G.A. had searched for the answers himself and from that an unforgettable literature had born.

He was born in Hubli village in Dharwad district in Karnataka, which is situated on the bank of river Hubli (now called Gangavalli River). Hubli is surrounded by scenic nature. He was able to bring in lively characters in his stories through his observations of people in and around hubli, their expressions and circumstances in which they live.

His literary work is an invaluable treasure trove of Marathi literature. It is an ornament to Marathi language and indicates his extraordinary intelligence. Although, his earthly journey has ended, his unearthly journey will continue, is for sure.